Mobile nav

Oplossingen op maat voor meer groente en fruit in de zorg

Home >> Voeding & Gezondheid >> Eten in de Zorg >> Meer groente en fruit in de zorg
PPS Groente en fruit in gesloten settings

Samenvatting

Slechts 16% van de Nederlanders eten voldoende groente en 13% eet voldoende fruit (VCP 2012-2016), en dit geldt ook voor mensen die in zorginstellingen verblijven. In veel instellingen is er geen volledige keuzevrijheid mogelijk in wat je eet, zoals in een verzorgingstehuis of een ziekenhuis. Terwijl juist deze doelgroepen extra baat hebben bij gezonde voeding. Het team Voeding en Gezondheid van het Louis Bolk Instituut zet in op het duurzaam verhogen van groente- en fruitconsumptie in zorginstellingen. Per locatie houden we rekening met het zorgpersoneel en de cliënten door groente en fruit aan te bieden via een methode die bij de situatie past, bijvoorbeeld fingerfoods voor ouderen met dementie of snackgroente voor kinderen met een verstandelijke beperking. We werken rechtstreeks samen met de mensen op de werkvloer en evalueren de tevredenheid over het nieuwe aanbod, consumptie en impact op de gezondheid en kwaliteit van leven bij de cliënten en tevredenheid over de implementatie bij het personeel.

Introductie: Succesvolle interventies ontwikkelen en implementeren

In deze Publiek Private Samenwerking (PPS), medegefinancierd door het TKI-TU (Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen), onderzochten we samen met Wageningen Economic Research, GreenPort-NHN en 19 andere partners manieren om de consumptie van groente en fruit binnen gesloten settings duurzaam te verhogen en daarmee gezondheid te verbeteren. Gesloten settings worden gekenmerkt door een centrale inkoop van producten en dus een centraal geredigeerd aanbod van voedsel voor bewoners, cliënten en/of medewerkers. Door het onderzoek uit te voeren in verschillende typen gesloten settings zoals ouderenzorg, woningen voor verstandelijk beperkte kinderen, niertransplantatiepatiënten en geestelijke gezondheidszorg (GGZ) we weten nu beter hoe we in en met organisaties succesvolle interventies kunnen ontwikkelen en implementeren. We hebben op vier zorglocaties onderzoek gedaan:

Casussen

Fingerfoods voor ouderen met dementie
Mensen met dementie lopen een groot risico op ondervoeding. Dit komt onder andere omdat er vaak kauw- en slikproblemen zijn en verlies van smaak en reukzin optreedt wat bijdraagt aan een algemeen lager hongergevoel. Daarom heeft het Louis Bolk Instituut in samenwerking met zorginstelling ZuidOostZorg (ZOZ) groente- en fruitrijke fingerfoods ontwikkeld. Fingerfoods zijn voedzame tussendoortjes met 45-70% groente of fruit die met de hand gegeten worden. Deze zijn ontwikkelend met de input van verschillende lagen van personeel (management, specialist ouderengeneeskunde, diëtist, keukenpersoneel, verzorgenden). Met het aanbieden van deze fingerfoods hebben we in een pilotstudie daadwerkelijk de groente- en fruitconsumptie van de ouderen met dementie in de zorginstelling verhoogd en hun gezondheidsstatus iets verbeterd.
Leaflet: Groente en fruit inname verhogen bij mensen met dementie
Leaflet: Recepten voor fingerfoods

Snackgroente voor kinderen met een verstandelijke beperking
Samen met Wageningen Economic Research en het verzorgend personeel van 's Heeren Loo hebben we een interventie uitgevoerd bij kinderen met een verstandelijke beperking, die vast of een aantal dagen per week in een woning van 's Heeren Loo verblijven. We lieten ze meer groente lieten door hen in de middag zelfgemaakte groentesoep aan te bieden. In de avond ontvingen de kinderen snackgroente in plaats van de standaard minder gezonde snacks. Dit bouwde voort op een personeelsdag die wij eerder voor het personeel hebben georganiseerd om hen te enthousiasmeren voor gezonde voeding voor de kinderen en waarin we middels een kort vragenlijstonderzoek en aanvullende interviews hun motieven hebben gepeild.
Leaflet: Succesvol groente aanbieden aan verstandelijk beperkte kinderen

Focusgroepen met niertransplantatiepatiënten, hun partners en zorgverleners
Recent observationeel onderzoek heeft aangetoond dat het eten van voldoende groente en fruit is geassocieerd met een lagere incidentie van overgewicht en diabetes type 2 na een niertransplantatie. Uit hetzelfde onderzoek komt echter naar voren dat niertransplantatiepatiënten juist minder groente en fruit eten dan de gemiddelde Nederlander (108 vs. 127 gram groente per dag). Om te onderzoeken wat hiervoor de aanleiding is, hebben wij samen met het UMCG focusgroep-interviews gedaan met niertransplantatiepatiënten, hun partners en zorgverleners. Hierover hebben we een artikel geschreven. Ook is een factsheet gemaakt voor het zorgpersoneel van de nierpoli over barrières en bevorderende factoren voor groente- en fruitconsumptie bij de patiënten:
Leaflet: Barrières en bevorderende factoren voor groente- en fruit- consumptie na niertransplantatie
Interview met Karin Bosloper: Gezond eten na een niertransplantatie

GGZ-personeel op interactieve manier betrokken in het lanceren van een nieuw voedingsconcept
Tenslotte hebben we dit jaar bij GGZ-Noord Holland Noord een personeelsdag georganiseerd waarin we samen op een interactieve en speelse manier met de teamleiders van GGZ, verzorgend personeel en huishoudelijke personeel op de relevantie van gezonde voeding hebben gewezen en is GGZ vervolgens samen met Louis Bolk Instituut aan de slag gegaan met het voedingsconcept voor de cliënten te veranderen. Hierbij is duidelijke handvaten verstrekt voor personeel en bewoners om gezonde voeding te implementeren, zoals stoplichtkaarten voor voedingsmiddelen.

Doelen behaald

Samen met de partners hebben we binnen verschillende zorgsettings, door onderling ervaringen, tips en enthousiasme te delen, gezonde voeding op de kaart gezet en interventies uitgevoerd om groente- en fruitconsumptie bij de cliënten/patiënten te verhogen.


Achtergrondinformatie
Dit project ontving financiële steun van de Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen. Binnen de Topsector werken bedrijfsleven, kennisinstellingen en de overheid samen aan innovaties op het gebied van duurzame productie van gezond en veilig voedsel en de ontwikkeling van een gezonde, groene leefomgeving. In 2016 is het project 'KV-1509-063 Groente en fruit in gesloten settings' officieel van start gegaan en heeft gelopen tot maart 2019. Het project was een publiek-privaat samenwerkingsverband (PPS), waarin het Louis Bolk Instituut met verschillende partners heeft gewerkt om succesvolle interventies in te zetten om de groente- en fruitconsumptie van de cliënten/patiënten binnen diverse zorgsettings te verhogen. Aan het project deden onder andere 's Heeren Loo, ZuidOostZorg, UMCG Nefrologie, GGZ-NHN, AZ Jeugd, Atlantis Handelshuis en Care Culinair mee. Kartrekker van het project was GreenPort NHN. Wageningen Economic Research (WEcR) en het Louis Bolk Instituut verzorgden het onderzoek rondom de opzet en effectiviteit van de interventies. In 2019 wordt er gestart met een vervolg PPS 'Implementatie van voedingsinterventies in intramurale zorginstellingen en horeca.'

Contact
Marieke Battjes-Fries

Olga Patijn

Projectleider

Marieke C.E. Battjes-Fries

Voeding & Gezondheid