Mobile nav

Efficiënte keten, verwaarding van reststromen

Home >> Duurzame landbouw >> Markt en economie >> Efficiënte keten

Het project Efficiënte keten, verwaarding van reststromen (2015-2018) had tot doel om derving (voedselverspilling) in de biologische voedselketen substantieel te verminderen. Samen met ketenpartijen Udea, Odin, GreenOrganics en Eosta voerde het Louis Bolk Instituut dit project uit, in samenwerking met onderzoekspartner Wageningen UR Food & Biobased Research. De TKI-Topsector Agri/Food en de genoemde bedrijven financierenden het onderzoek.

2,5 miljard euro weggegooid voedsel

Jaarlijks verspillen producenten, toeleveranciers, horeca en supermarkten niet minder dan 2,5 miljard euro aan levensmiddelen. Dat is voedsel dat weggegooid wordt en dus niet op het bord van de consument terechtkomt. Het gaat dan vooral om koelverse producten, die beperkt houdbaar zijn, zoals verse groenten en zuivelproducten. Dit is een onwenselijke situatie. Ook in de biologische keten komt voedselverspilling voor.

Projectopzet

In dit project keken onderzoekers en marktpartijen integraal naar strategieën om tot minder verspilling te komen. Ze stelden drie onderzoeksthema's vast:

• Derving in de winkel
• Derving bij toeleveranciers
• Vermarkting van afwijkende producten en verwaarding van reststromen

De projectpartners analyseerden de huidige situatie in de keten en formulerenden efficiënte verbeteringen die vervolgens werden getest. Daarnaast werd onderzocht hoe gederfde levensmiddelen toch nog zo hoog mogelijk verwaard kunnen worden: bij voorkeur als humane voeding, daarna als veevoer, en pas daarna als reststroom voor bijvoorbeeld compost of vergisting. Wanneer groothandel en bio-supermarkten intensief samenwerken, is deze aanpak van de voedselverspilling efficiënt en effectief. 

Scenario's voor reductie van voedselverspilling

Kort houdbare versproducten zoals voorverpakte groenten, zuivel en vers vlees zorgen vaak voor substantiële derving in de winkel. De projectpartners gingen met verschillende verbeterscenario’s aan de slag. Zo rekenden ze met simulatiemodellen door hoe factoren als THT, koopgedrag van consumenten en presentatie in de winkel van invloed zijn op derving en voedselverspilling. Ook werd in de pilot 'Elastische keten' in de praktijk worden uitgetest hoe beperkt houdbaar fruit in perioden van overaanbod (dus hoog risico op uitval) versneld verkocht kan worden aan de consument. Het project leverde kennis, ervaring en inzicht in preventieve maatregelen tegen derving, en kan als voorbeeld dienen voor de biologische keten waarin een reductie van derving en kosten is gerealiseerd.

Minder derving: zó doe je dat!

Verrassend was de grote bereidheid van de afzonderlijke ketenpartijen om samen, over de gehele keten heen, na te denken over mogelijkheden voor het terugdringen van derving. Ook waren partijen bereid om hun nek uit te steken om voor het oplossen van dervingsproblemen van andere ketenpartijen.

De dervingmodellering heeft geleid tot productspecifieke aanbevelingen zoals bijvoorbeeld het verlengen van de houdbaarheid, het verkleinen van de aanwezige presentatievoorraad en het afremmen van het selectiegedrag van de consument.

De pilot 'Elastische keten' met Udea en Eosta liet zien dat een flexibele samenwerking tussen groothandel, retail en winkel derving kan verminderen. Het resultaat was zo veelbelovend, dat beide partijen dit concept ook willen gaan toepassen met andere ketenpartijen.
De pilot heeft meerdere praktische verbeteradviezen opgeleverd:

  • Goed informeren van personeel
  • Eenvoudig en beknopt promotiemateriaal gebruiken
  • Leveren met grotere betrouwbaarheid en continuïteit
  • Afstemmen over het businessmodel tussen betrokken partijen
  • Toepassen van een protocol aan de hand van de pilot-evaluatie

Voor het verwerken van reststromen waaronder uitgesorteerd of ondermaats product blijkt dat er nog vele verwaardingsmogelijkheden zijn. Het meest efficiënt is het combineren op plaatsen waar veel producten bij elkaar komen, met name bij spoel- en verpakkingsbedrijven.

 

 

Het doel van het project Efficiente Keten is voedselverspilling in de biologische keten te verminderen. 
Projectleider

Sjef J.J.M. Staps

Projectleider Duurzame Ontwikkeling
Publicaties

Efficiënte keten: Preventie van reststromen: Rapportage 2017/2018 Staps, J.J.M., S. Tromp, H. Axmann, L. Janmaat. 2019

Efficiënte keten: Preventie reststromen: Rapportage 2015/2016 Staps, J.J.M., S. Tromp, B. van Gogh, M. van der Brugh. 2017.